شبکهی کامپیوتری راهی مناسب برای استفاده بهینه از سیستم و اجزای آن است. استفاده از این روش برای سازمانهای کوچک نیز مناسب میباشد. یک شبکه کامپیوتری به شما این اجازه را میدهد که تمام عملکردهای یک کسب وکار کوچک مانند ارتباطات، انتقال داده و ذخیره را راحت تر مدیریت کنید. با نصب شبکه، کامپیوتر شما میتواند از تمام قابلیتهایش حداکثر استفاده را ببرد و با تمام نیازهای کسب وکار شما تطبیق داده شود. شما میتوانید به هر کامپیوتری که در درون شبکه هست دسترسی داشته باشید، همچنین فایلها و ابزار را به اشتراک بگذارید.
نصب و راهاندازی شبکههای کامپیوتری
پس از تهیه و راهاندازی دستگاهها، برقراری ارتباط بین آنها مهمترین کاری است که باید با استراتژی و طراحی صحیح انجام شود. یک طراحی اثرگذار شبکه کامپیوتری میتواند یک تغییر بنیادین در کسب و کار ایجاد کند. دو کامپیوتر که به هم متصل میشوند، درواقع با هم شبکه شدهاند، اما اتصال تعدادی کامپیوتر، سرور، مودم، روتر و سوییچ پیچیدهتر است. داشتن پلن و برنامهریزی صحیح، دید بلندمدت و پیشبینی رشد سازمان، اساس نصب و راهاندازی شبکههای کامپیوتری است. راهاندازی شبکه در یک شرکت نیازمند دانستن اطلاعات در مورد خدمات پسیو و خدمات اکتیو در شبکه است. اصلیترین و مهمترین مرحله در طراحی شبکههای کامپیوتری سازمانها، مرحله نیازسنجی و به عبارتی مرحله تحقیقاتی آن است. در این مرحله قبل از هر چیز نیاز سازمان به برقراری زیرساخت شبکه بررسی میشود، اگر این مطالعات و تحقیقات انجام نشود و طرح شبکه سازمانی بر اساس پیش فرضها درنظر گرفته شود، هزینه طراحی شبکه متناسب با نیاز واقعی سازمان در نظر گرفته نخواهد شد. درنتیجه در آینده دور یا نزدیک باید هزینه بازطراحی یا اضافه شدن تجهیزات اکتیو یا پسیو شبکه را بپذیریم. مهمترین عامل شکست پروژههای طراحی و راه اندازی شبکه، طراحی آن بعد از پیادهسازی است .
لیست وسیلههایی که برای راه اندازی شبکه در یک شرکت مورد نیاز است:
- كابل شبكه
- مودم
- کامپیوتر
- رک
- سرور
- پچ پنل
- سوئیچ
- پچ کورد و ... .
شاید همه این وسایل برای شرکتها با تعداد کاربران یا ابعاد مختلف نیاز نباشد. این لیست کلی تجهیزاتی است که معمولا برای راه اندازی موسسات و ... مورد نیاز است. اولین تصمیمی که در مورد شبکهتان باید گرفته شود این است که آیا میخواهید شبکهتان به صورت کابل کشی باشد یا به صورت بی سیم (وایرلس). هریک از این دو روش معایب و مزایای خود را دارند.
مزایا و معایب شبکه سیمی و بیسیم:
مزایای شبکه سیمی :
• ارائه سرعت و پهنای باند بالا
• قابل استفاده برای همه نوع ترافیک (دیتا – صوت – ویدئو)
• الزامی برای ترافیک های صوت و ویدئو (برای نصب دوربین مدار بسته تحت شبکه و استفاده از سیستم تلفنی ویپ حتما باید شبکه سیمی نصب کنید)
• امنیت بالا
• دسترسی بسیار راحتتر و ارزانتر بدون نیاز به اضافه کردن کارت شبکه بی سیم به سیستمها
• عدم تداخل در امواج
• نگهداری بسیار راحتتر
• قطعی کمتر
• سرعت یکسان در همه زمانها
معایب شبکه سیمی:
- کثیف کاریهای نصب
- زمانبر بودن
- غیرقابل جابجایی
مزایای شبکه بی سیم :
- راهاندازی بسیار راحتتر
- امکان جابجایی سریع
معایب شبکه بی سیم:
• هزینهبر و گران
• پهنای باند و سرعت پایین
• تداخل امواج و فرکانس
• مناسب نبودن برای همه نوع ترافیک مانند صوت و تصویر (به عنوان زیر ساخت برای دوربین مدار
بسته و سیستم تلفن ویپ فاقد کاربرد میباشد.)
• قطعی زیاد
• مضر برای سلامتی
گفته میشود شبکههای کابلی کاملا قابل اعتماد، مقرون بهصرفه، ایمن و آسان در نصب است. البته اگر تعداد اجزایی که به اینترنت وصل میشود زیاد باشند، بهتر است از شبکهی بی سیم استفاده شود، تا به شما امکان این را بدهد که از راه دور به اینترنت دسترسی داشته باشید. نصب شبکه های بی سیم نیز به لطف حضور Wifiبسیار آسان شده است. همچنین دیگر نیاز به سیم و کابل نبوده، پس هزینه ها نیز کاهش پیدا می کنند. کامپیوترهای رومیزی عموما به سمت شبکههای کابل کشی شده گرایش دارند، در عین حال لپتاپها به شبکه های بی سیم تمایل دارند. اگر شما یک کامپیوتر رومیزی و یک لپتاپ در محل کارتان دارید، میتوانید ترکیبی از این دو را استفاده کنید.
قیمت خدمات راهاندازی شبکه
خدمات مورد نیاز برای راهاندازی کامل و بدون نقص شبکههای کامپیوتری دارای جزئیات و مراحل مختلفی میباشد. به همین دلیل نرخ و قیمتهای ارئه شده برای آنها نیز تفاوت زیادی با هم دارند و بر اساس تعرفههای اعلام شده از سوی سازمانهای مربوطه محسابه میشوند. از مهمترین فاکتورها در تعیین قیمت راهاندازی شبکه میتوان به نوع و تعداد هر یک از تجهیزات و برند تولید کننده آنها اشاره کرد. علاوه براین، نوع شبکه و شرایط نصب و توکار یا روکار بودن کابل کشی و غیره نیز میتواند تا حد زیادی بر قیمت نهایی این خدمات تاثیرگذار باشد.
نصب و راهاندازی سرور
سیستمهایی که وظیفه سرویسدهی و ارائه خدمت به سایر سیستمها را بر عهده دارند سرور هستند
از نظر معنی کلمه server به معنی سرویسدهنده است،
در واقع میتوانیم بگوییم شبکه اینترنت بر مبنای چندین هزار سرویس گیرنده و سرور سرویس دهنده ایجاد شده است که هر روز تعداد آن افزایش مییابد.
سرورها انواع مختلف دارند که از لحاظ مختلف میتوانیم آنها را دستهبندی کنیم در ادامه انواع سرور از نظر ارتباطات را بررسی خواهیم کرد.
انواع سرور از نظر ارتباطات
سرور شبکه : اگر شما یک شبکه داخلی داشته باشید که این سرور تنها وظیفه ارائه سرویس به این شبکه را داشته باشد به آن سرور تحت شبکه میگوییم این سرور نیازهای کلاینتهای داخل شبکه را برآورد میکند همچنین آنها را مدیریت میکند.
از سرورهای تحت شبکه برای ادارهها و سازمانها استفاده میکنند.
سرور اینترنت:
زمانی که یک سرور شبکه از طریق شبکه جهانی اینترنت با کلاینتها و دیگر سرورها در ارتباط است به آن سرور اینترنت میگوییم، این سرورها جزو دسته سرورهایی هستند که تمام روز روشن هستند و نیاز است سیستمهای قدرتمندی داشته باشند.
بررسی انواع سرورها از نظر کاربرد:
سرور دیتابیس
سرور یا به عبارتی سرور پایگاه داده، به سروری گفته میشود که پایگاه دادهای که نیاز کلاینتها و دیگر سرورهای داخل شبکه است را در اختیار آنها قرار میدهد، در این سرور تمامی اطلاعات مهم شبکه ذخیرهسازی و همچنین پردازش میشوند.
فایل سرور
file server یا به عبارتی سرور ذخیره فایل دستگاهی است که برای ذخیرهسازی فایلها از آن استفاده میشود، این سرور وظیفه دارد اطلاعات را از طریق شبکه در اختیار کلاینتها قرار دهد، سرورهای ذخیرهسازی اطلاعات از اولین و پایهای ترین سرورهایی است که در هر شبکه میتوانید پیدا کنید، حتی اگر شما یک شبکه کوچک داشته باشید نیاز به اشتراک گذاری فایلهایی خواهید داشت و در این بین دستگاهی که فایلهای اشتراک گذاری شده را بر روی هارد خود ذخیره کرده است به عنوان file server در نظر گرفته میشود.
سرورهای وب
web server که برای میزبانی انواع سایت مورد استفاده قرار میگیرند، وظیفه وب سرور این است که اطلاعات وب سایتها را ذخیره میکند و از طریق مرورگرها که رابطی بین کلاینتهای سراسر دنیا هستند در اختیار کابران قرار میدهد.
سرور بازی
یکی دیگر از سرورهای بسیار محبوب در تمام دنیا game server ها هستند، زمانی که شما یک بازی ویدئویی چند نفره را به صورت آنلاین یا درون شبکهای اجرا میکنید نیاز به یک سیستم دارید که تمام وقایع بازی در آن ذخیره شود .
سرور نرمافزاری
application server سروری است که شما یک نرمافزار تحت شبکه را روی آن نصب میکنید. ممکن است در زمینه مالی کار کرده باشید و یا شنیده باشید که نرمافزارهای مالی معمولا یک نسخه سرور دارند و یک نسخه کلاینت سیستمی که نسخه سرور نرمافزار بر روی آن نصب میشود به عنوان سرور نرمافزار در نظر گرفته میشود و دیگران با نصب کردن نسخه کلاینت میتوانند تغییراتی را در نرمافزار ایجاد و ذخیرهسازی آنها را انجام دهند اما در نهایت مدیریت نرمافزار مربوطه با سرور است سرور پروکسی : proxy server نیز یکی دیگر از سرورهای پر کاربرد است، با روشن کردن یکی از نرمافزارهای پروکسی شما به سیستم سرور مورد نظر متصل میشوید، این سرور آی پی شما را تغییر میدهد و از طریق آن سیستم شما به دنیای اینترنت وارد میشوید در چنین حالتی شما در حال استفاده از یک proxy sever هستید.
سرور ایمیل
mail server هدف استفاده از این سرور ایجاد ایمیلهای شرکتی و همچنین استفاده از آنها به عنوان ایمیل کارکنان است ، زمانی که شما یک شرکت راهاندازی میکنید معمولا ترجیح میدهید که نامههای الکترونیکی خود را از طریق سرور ایمیل شرکت ارسال کنید در چنین حالتی یک mail server راهاندازی میکنید و ایمیل شرکتی خود را که با دامنه وب سایت شما یکسان است ایجاد میکنید.
سرور چند رسانهای
این سرور با نام audio / video server شناخته میشود، وظیفه این سرورها این است که محتوای چند رسانهای یعنی فیلم و صدا را برای وب سایتها فراهم کنند، در واقع این سرورها اجازه میدهند که کاربران محتوای چند رسانهای را دریافت کنند و یا آن را پخش کنند.
سرور dns
سروری است که با استفاده از آن میتوانیم تنظیمات DNS وب سایتهای مختلف را انجام دهیم، دی ان اس سرور کارهایی مانند Resolve شدن آدرس سرور IP های مربوط به وب سرور، ایمیل سرور و… را در شبکه اینترنت بر عهده دارد.
منابع سختافزاری سرور
سرور از قطعات سختافزاری خاصی تشکیل شده است که بالاترین پردازش و عملکرد از آنها انتظار میرود. عموما سرورها از پردازندهای قدرتمند با چندین عدد هسته فیزیکی و مجازی، RAM بالا و هارد دیسک با فضای ذخیرهسازی چند ترابایتی، تشکیل میشوند با توجه به این میزان قدرت و عملکرد، سرور میبایست در فضایی نگهداری شود که بدون هیچگونه اختلال و قطعی به صورت ۲۴ ساعته روشن و به اینترنت وصل باشد. کاربرد سرور با توجه به این ساختار و پاسخگویی به درخواستهای متعدد کاربران، معنا مییابد.
منظور از دیتا سنتر DATA CENTER
مرکز داده یا دیتاسنتر (به انگلیسی: Data Center)، به مجموعهای از سرویسگرها، زیرساختهای ارتباطی/امنیتی و تجهیزات الکترونیکی گفته میشود که برای ارائه، نگهداری و پشتیبانی از سرویسهای تحت شبکه (اینترنت/اینترانت/اکسترانت) به کار گماشته میشوند. سازمانها، شرکتها، و افراد میتوانند با بهکارگیری سرویسهای ارائه شده از طرف مرکز داده وبگاهها، اطلاعات و سرویسهای مبتنی بر شبکه خود را بر روی اینترنت (اینترانت/اکسترانت) راهاندازی کنند. مرکز داده، بسته به نوع کاربردی که برای آن تعریف شدهاست، میتواند به عنوان یک مرکز پردازشی، مرکز ذخیره داده، مرکز جمعآوری داده یا تمامی این موارد عمل کند. مراکز داده بسیار عظیم و متنوعی در سرتاسر شبکه جهانی اینترنت در حال سرویسدهی هستند که برخی از این مراکز استفاده تجاری محدود درون سازمانی دارند و برخی دیگر در اینترنت به صورت تجاری یا عمومی قابل استفاده هستند.
سیستم عامل سرور
سیستم عاملهای شبکهای، نوعی از سیستم عامل هستند که بر روی سرور اجرا میشوند و تمامی عملکردهایی که مربوط به شبکه هستند را مدیریت می کنند. این سیستم عاملها قابلیت به اشتراکگذاری فایلها، چاپگرها، برنامهها، امنیت و دیگر توابع شبکه را در شبکه کوچکتری از رایانهها مانند LAN یا هر شبکه خصوصی دیگر مهیا میکند.
انواع سرورها بر اساس ساختار
از نظر ساختاری سیستمهای سرور با هم تفاوتهایی دارند که به سه دسته Tower ،Rack و Blade تقسیم میشوند سیستمهای سرور Rack و Bladeدر محیطهای بزرگ مورد استفاده قرار میگیرند برای مثال اگر شما یک شرکت ارائه دهنده اینترنت یعنی یک ISP داشته باشید نیاز است از این سرورها استفاده کنید این سروها لازم است همیشه روشن باشندو به مراقب بسیار بالایی نیاز دارند و حتما در اتاقهای خاص سرور نگهداری میشوند. به صورت کلی دو سیستم عامل ویندوز و لینوکس بسیار محبوبترند.
انواع سرور از نظر تخصیص
از نظر تخصیص منابع قابل دسترس سرورها آنها به سه دسته تقسیم میشوند.
| سرور اختصاصی | در dedicated server یا سرور به صورت اختصاصی منابع بهصورت کاملا اختصاصی در اختیار وب سایتی خواهد بود که بر روی سرور قرار میگیرد. |
|---|---|
| سرور اشتراکی | سرورهای اشتراکی و یا به عبارتی هاستهای اشتراکی، رایج ترین، ارزان ترین و نیز راحتترین نوع هاستینگ به حساب میآیند. در سرورهای اشتراکی چندین وب سایت بهطور همزمان از امکانات یک سرور استفاده میکنند که تمامی سختافزارها و نرمافزارهای آن قبلا توسط شرکت ارائه دهنده سرویس نصب شده است و به صورت اشتراکی با سایتهای دیگر میتوانند از این امکانات استفاده نمایند. |
| سرور مجازی | سرور مجازی یا وی پی اس بهصورت VPS مخفف عبارت Virtual Private Server به معنی سرور مجازی خصوصی است. سرور مجازی بخشی از یک سرور اختصاصی کامل است. این کار با مجازیسازی انجام میشود. به این صورت که یک سرور به چند بخش تقسیم میشود که میتوان برای مقاصد مختلف از آنها استفاده کرد. با توجه به این که منابع یک سرور کامل به چند بخش تقسیم میشود اغلب و در شرایط یکسان، هزینه خرید سرور مجازی نسبت به سرور اختصاصی پایینتر است. |
سرور مجازی کاربردهای بسیاری دارد و از آن میتوان استفادههای زیادی کرد. در زیر به تعدادی از آنها اشاره شده است:
• میزبانی وب سایت نسبتا پر مصرف یا تعدادی سایت با مصرف متوسط
• استفاده از سرور مجازی برای وب سرویسها مانند میل سرور ، دیتابیس سرور و …
• استفاده از سرور مجازی برای کنترل یا بهبود عملکرد سیستمها
• استفاده از سرور مجازی به عنوان عامل ارتباط ثانویه و رمزنگاری اطلاعات
• استفاده از خدمات سایتهایی که ایران را تحریم کردهاند. البته در صورتی که آی پی خارج از کشور باشد.
• انجام کارهایی که به اینترنت پرسرعت با ترافیک بالا نیاز دارد.
• و دهها مورد دیگر…
مدیریت شبکههای کامپیوتری
مدیریت شبکههای کامپیوتری طیف وسیعی از فعالیتها، روشها، روالها و استفاده از ابزارهای اجرایی، عملیاتی و نگهداری از سیستمهای کامپیوتری میباشد. آنگونه که به کرات مشاهده شده، مدیریت شبکههای کامپیوتری شامل تجهیزات انتهایی شبکه مانند (کامپیوترهای شخصی، ایستگاههای کاری، پرینترها) نیست بلکه، تأکید آن بیشتر بر روی قابلیت اطمینان، بهره وری و ظرفیت کانالهای انتقال داده است. کنترل شبکهای پیچیده و مانیتور کردن منابع آن بهصورت Active و Passive به منظور افزایش کارایی و سودمندی شبکه رفع نقص شبکه ( Troublshooting ) همگی در راستای مدیریت یک شبکه صورت میگیرد که نتیجهی آن موجب میگردد تا سرویسهای شبکه به صورت کارا و بدون وقفه به کاربران ارائه گردد.
وظایف مدیریت شبکه:
واحد عملکرد ( Operation )
وظیفه اصلی این واحد نظارت Live بر شبکه میباشد. جمعآوری اطلاعات از سطح شبکه مانند وضعیت اجرایی لینکها، تغییرات پیکربندی و خطاهایی که در سطح شبکه اتفاق میافتد، میتواند در تشخیص خطاها، آگاهی از وضعیت پیکربندی حال حاضر شبکه و وضعیت ترافیکی شبکه کارا باشد.
واحد نگهداری ( maintenance )
واحد نگهداری دو وظیفه اصلی را برعهده دارد. 1 پیگیری و رفع مشکلاتی که در شبکه اتفاق افتاده است به گونه ای که واحد Operation رخداد خطا را در شبکه تشخیص داده و آن را به واحد Maintenance گزارش میکند، به این ترتیب این واحد نسبت به رفع مشکل اقدام خواهد کرد. 2 اضافه نمودن تجهیزات، نصب و پیکربندی آن، اضافه نمودن لینک جدید و اعمال تغییرات نیز برعهدهی این واحد است.
واحد تدارکات ( Provisioning )
واحد تدارکات (Provisioning)، مهندسیترین واحد در بین سایر واحدهاست. به دلیل آنکه حضور بخش تحقیق و توسعه امری ضروری است. اطلاع از تکنولوژیهای جدید و اینکه کدام یک از این تکنولوژیها در چه هنگام برای شبکه کاربردی میباشد از وظایف این واحد است. همچنین با توجه به اینکه ترافیک شبکه مدام در حال رشد است و هر روزه استفاده کاربران از شبکه افزایش مییابد لازم است تا بررسی و پیشبینی گردد که در چه زمانی ظرفیت کانال را افزایش دهیم. استفاده از شبکههای کامپیوتری در هر سازمان و کسبوکاری به وضوح دیده میشود. شبکه کامپیوتری مورد نظر ممکن است کوچک و یا بزرگ باشد. هر سیستم کامپیوتری ممکن است با مشکلاتی مواجه شود و موجب اختلال در روند ارائه خدمات سازمان یا کسب و کار شود. اینجاست که مدیریت شبکه مورد استفاده خواهد بود. نتیجه این مشکلات عموماً باعث قطعی ارتباطات شده و یا انتقال اطلاعات به کندی صورت خواهد گرفت. همانطور که میدانید در صورت اخلال روند ارائه خدمات، یک سازمان یا کسب و کار ممکن است متحمل خسارتهای فراوانی شود.
در صورت داشتن مدیریت شبکه صحیح، خواهیم توانست اتفاقات رخ داده در شبکه را تشخیص داده و فرآیند اصلاح شبکه را تسریع بخشیم. حتی در برخی موارد خواهیم توانست از رخ دادن اتفاقات جلوگیری کنیم.
سیستم مدیریت شبکه
به نرم افزارها و ابزارهای کامپیوتری که به مدیر یک شبکه اجازه مانیتورینگ شبکه و کنترل تجهیزات موجود در آن را میدهد، سیستمهای مدیریت شبکه (Network Management Systems یا به اختصار NMS) گفته میشود.
استانداردهای مدیریت شبکه
دستگاههای مورد استفاده در یک شبکه محلی ممکن است از شرکتها و تولیدکنندگان مختلفی باشند. هر شرکت، معمولاً نرم افزارها و روشهای خاصی برای کنترل و مدیریت دارند. اگر بخواهیم چندین دستگاه با برندهای متفاوت را با هم مدیریت کنیم، با مشکل مواجه خواهیم بود!در صورتی که شبکه ما گسترش یابد، این مسئله برایمان بسیار دشوارتر خواهد شد!
استانداردها دقیقاً به همین منظور شکل گرفتهاند. استاندارد به نوعی یک زبان مشترک است که همه تجهیزات از آن پیروی میکنند. در صورتی که از این پروتکلهای استاندارد استفاده کنیم، میتوان به راحتی دستگاههای مختلف را با هم مدیریت کرد.
پنج پروتکل و استاندارد کنترل و مدیریت شبکه که بیشترین استفاده را دارند، عبارتاند از:
• پروتکل SNMP
• پروتکل OSI / CMIP
• پروتکل IEEE
• پروتکل TMN
• پروتکل Web-Based Management